Microlax handleiding: zo gebruik je het klysma correct

Microlax is een klysma in een kleine tube van 5 ml dat je rectaal toedient bij verstopping. Het werkt snel — volgens de officiële bijsluiter (CBG, januari 2026) treedt ontlasting op binnen 5 tot 20 minuten. Het middel is vrijverkrijgbaar bij de apotheek en drogist, zonder recept. In deze handleiding lees je precies hoe je Microlax correct gebruikt, wat je moet doen als het niet werkt, welke fouten je beter kunt vermijden en wanneer je een arts moet raadplegen.

Wat is Microlax en hoe werkt het?

Microlax is een micro-enema — een kleine hoeveelheid vloeistof die direct in het rectum wordt gebracht. Het middel bevat drie werkzame stoffen die samenwerken:

• Natriumcitraat — verplaatst gebonden vocht in de darm, waardoor de ontlasting losser wordt.
• Natriumlaurylsulfoacetaat — verlaagt de oppervlaktespanning van de darminhoud, vergelijkbaar met een milde zeep, zodat de ontlasting makkelijker beweegt.
• Sorbitol — een suikeralcohol met osmotische werking: het trekt vocht aan uit het omliggende weefsel de darm in, waardoor de ontlasting zachter en vloeibaarder wordt.

Samen zorgen deze stoffen ervoor dat harde ontlasting snel zachter wordt en dat de darmwand gestimuleerd wordt om te bewegen. Belangrijk: Microlax werkt uitsluitend lokaal in het onderste deel van de dikke darm (het rectum). De werkzame stoffen worden nauwelijks opgenomen in de bloedbaan, wat het middel veilig maakt voor de meeste mensen.

Wanneer gebruik je Microlax?

Microlax is bedoeld voor:

• Verstopping waarbij je al meerdere dagen geen ontlasting hebt gehad.
• Harde ontlasting die moeilijk te passen is en pijn veroorzaakt.
• Voorbereiding op medisch onderzoek van het maag-darmkanaal — op aanwijzing van een arts.
• Bevallingssituaties — vroeger standaard gebruikt; tegenwoordig alleen nog op medisch advies.

Microlax is niet geschikt als dagelijks of langdurig laxeermiddel. Als je structureel een laxeermiddel nodig hebt, overleg dan met je huisarts. Er zijn milder werkende alternatieven zoals lactulose of psylliumvezels die geschikter zijn voor langdurig gebruik.

Wat heb je nodig?

• 1 tube Microlax (5 ml), verkrijgbaar als losse tube of in verpakkingen van 4 of 12 stuks.
• Een handdoek of onderlegger om op te liggen.
• Eventueel een klein beetje vaseline of babycreme voor extra comfort bij het inbrengen (optioneel).
• Toegang tot een toilet binnen 5 tot 30 minuten na toediening.

Gebruik Microlax bij voorkeur op een moment dat je daarna niet direct de deur uit hoeft. Het middel kan snel werken, maar bij sommige mensen duurt het langer. Plan er dus altijd voldoende tijd voor in.

Stap-voor-stap: Microlax toedienen bij volwassenen

1. Was je handen grondig voor het gebruik met zeep en warm water.
2. Open de tube door de dop af te draaien. Gooi de dop weg — je hebt hem niet meer nodig. Houd de tube rechtop zodat er geen vloeistof uitloopt.
3. Druk een klein druppeltje vloeistof uit aan de punt van de tube. Hiermee smeer je de canule in zodat het inbrengen makkelijker en comfortabeler gaat. Je kunt ook een klein beetje vaseline gebruiken.
4. Neem een comfortabele positie in. De meest gebruikte positie is op de linkerzij liggen met je knieën iets opgetrokken (foetushouding). Je kunt ook rechtop knielen en voorover buigen, of op handen en knieën gaan. Kies wat voor jou het prettigst is.
5. Breng de canule voorzichtig in de anus. Bij volwassenen mag de volledige canulelengte naar binnen. Forceer niet — als het niet soepel gaat, gebruik dan iets meer glijmiddel.
6. Knijp de tube volledig leeg terwijl je de canule langzaam naar buiten trekt. Door de tube leeg te houden terwijl je hem uittrekt, zuig je geen vloeistof terug de tube in.
7. Druk je billen licht samen na het verwijderen van de tube om de vloeistof binnen te houden.
8. Wacht 5 tot 10 minuten voordat je naar het toilet gaat, zodat de vloeistof de tijd heeft om de ontlasting te bereiken en te beroeren. Dit is niet altijd mogelijk als de aandrang heel sterk is, maar een paar minuten wachten verbetert de werking.
9. Gooi de gebruikte tube weg in de normale vuilnisbak. Een lege tube hoeft niet bij het chemisch afval.

Microlax bij kinderen en baby’s

Microlax mag ook bij kinderen en baby’s worden gebruikt. De hoeveelheid vloeistof (5 ml per tube) blijft gelijk als bij volwassenen, maar de manier van inbrengen verschilt:

• Kinderen tot circa 3 jaar: breng de canule slechts voor de helft in — tot aan de markering die op de canule staat. Zo voorkom je beschadiging van het gevoelige darmvlies.
• Baby’s: leg het kind op zijn rug met de beentjes omhoog, zoals bij een luierwisseling. Dit maakt het inbrengen makkelijker. Breng ook hier de canule maar halverwege in.
• Wees kalm en rustig tijdens het gebruik. Een gespannen of schreiend kind maakt de anus samentrekken, wat het inbrengen bemoeilijkt. Praat zachtjes en geef het kind een speeltje om af te leiden.

Raadpleeg bij twijfel altijd eerst de huisarts of kinderarts, zeker bij baby’s jonger dan 6 maanden of als verstopping vaker terugkeert. Chronische verstopping bij kinderen kan duiden op een onderliggende oorzaak die apart behandeld moet worden.

Wanneer mag je Microlax NIET gebruiken?

Gebruik Microlax niet in de volgende situaties:

• Bij een bekende allergie voor natriumlaurylsulfoacetaat, natriumcitraat, sorbitol of een van de andere bestanddelen. Raadpleeg de bijsluiter voor de volledige lijst.
• Bij buikpijn met onbekende oorzaak, misselijkheid, overgeven of koorts — dit kan wijzen op een acute darmobstructie of een andere ernstige aandoening waarvoor Microlax niet geschikt is.
• Bij open wonden, zweren of ontsteking in of rondom de anus (zoals een fissuur of actieve hemorrhoïden met bloedverlies).
• Bij gelijktijdig gebruik van andere rectaal toe te dienen geneesmiddelen zonder overleg met een arts of apotheker.
• Bij langdurig of frequent gebruik zonder medisch toezicht. De darm kan gewend raken aan laxeermiddelen, waardoor het steeds moeilijker wordt om zonder hulp stoelgang te krijgen.

Dosering: hoeveel en hoe vaak?

De standaarddosering is één tube (5 ml) per keer. Dit is voor zowel volwassenen als kinderen gelijk. Als er na de eerste toediening na 30 minuten tot een uur geen effect is opgetreden, mag je de behandeling éénmaal herhalen na enkele uren — dus maximaal twee tubes per dag.

Gebruik Microlax niet langer dan drie opeenvolgende dagen zonder overleg met een arts. Als verstopping aanhoudt ondanks behandeling met Microlax, is het verstandig om de huisarts te raadplegen.

Lees ook meer over het voorkomen van verstopping door aanpassingen in dieet en leefstijl, zodat je minder afhankelijk wordt van laxeermiddelen.

Hoe snel werkt Microlax?

Volgens de officiële bijsluiter (CBG, januari 2026) treedt ontlasting op binnen 5 tot 20 minuten na toediening. In de praktijk zien we het volgende:

• De meeste mensen ervaren effect binnen 10 tot 15 minuten.
• Bij hardnekkige of langdurige verstopping kan het tot 30 minuten duren voordat er effect optreedt.
• Bij sommige mensen werkt het sneller — zeker als ze al enige aandrang hadden vóór het gebruik.

Als Microlax na een uur nog geen enkel effect heeft gehad, kun je een tweede tube proberen. Werkt ook dat niet, of treedt er naast verstopping ook buikpijn, koorts of bloed bij de ontlasting op? Dan is het verstandig je huisarts te raadplegen.

Veelgemaakte fouten bij gebruik van Microlax

Fout 1: De tube niet volledig leegknijpen

Als je de tube niet volledig uitknijpt, krijg je minder dan de volledige dosis vloeistof binnen. Knijp de tube bij het uitnemen zo leeg mogelijk en houd hem ingedrukt terwijl je de canule naar buiten trekt. Zo voorkom je ook dat vloeistof terugzuigt de tube in.

Fout 2: Direct na toediening naar het toilet gaan

Meteen opstaan en naar het toilet gaan vermindert de werking, omdat de vloeistof dan nog niet de kans heeft gehad om door te dringen naar de vaste ontlasting. Probeer vijf tot tien minuten te wachten. Dat is soms moeilijk door de aandrang, maar zelfs een paar minuten wachten helpt.

Fout 3: De punt niet insmeren

Een droge canule kan onaangenaam of pijnlijk zijn bij het inbrengen. Duw altijd eerst een druppeltje vloeistof uit de punt voor je hem inbrengt, of gebruik een klein beetje vaseline of babycreme als extra glijmiddel.

Fout 4: De canule te ver inbrengen bij kinderen

Bij kinderen tot 3 jaar mag je de canule maar halverwege inbrengen, tot aan de markering. De volledige lengte inbrengen bij jonge kinderen vergroot het risico op beschadiging van het slijmvlies. Dit geldt ook bij baby’s.

Fout 5: Microlax langdurig gebruiken zonder medisch advies

Microlax is bedoeld als kortdurende noodoplossing bij acute verstopping. Structureel gebruik zonder advies van een arts is niet verstandig. Als je meerdere keren per week laxeermiddelen nodig hebt, bespreek dit dan met je huisarts. Er kan een dieetaanpassing nodig zijn, of er ligt een onderliggende oorzaak aan ten grondslag.

Fout 6: Gebruik bij onbekende buikpijn

Gebruik Microlax nooit als je hevige buikpijn hebt zonder dat je weet waardoor dat komt. Bij buikpijn in combinatie met koorts, misselijkheid of een opgezette buik kan een laxeermiddel gevaarlijk zijn. Raadpleeg in dat geval direct je huisarts of bel 112 bij ernstige klachten.

Wat als Microlax niet werkt?

Als Microlax na 30 tot 60 minuten geen effect heeft, kun je na enkele uren een tweede tube proberen. Werkt ook de tweede tube niet?

• Raadpleeg je huisarts als de verstopping al meerdere dagen aanhoudt.
• Overweeg dieet- en leefstijlaanpassingen: meer vezels (groenten, fruit, volkoren producten), minimaal 1,5 liter water per dag drinken en dagelijks bewegen helpen de darmen op gang.
• Vraag de apotheker naar alternatieve laxeermiddelen zoals macrogol of lactulose, die zachter werken en geschikter zijn voor langdurig gebruik.

Bekijk ook meer informatie over verstopping en behandeling voor aanvullende tips en adviezen van de huisarts.

Bewaren en houdbaarheid

Bewaar Microlax op kamertemperatuur, maximaal 25 °C, droog en buiten bereik van kinderen. Controleer altijd de houdbaarheidsdatum op de verpakking voor gebruik. Een geopende tube mag je niet bewaren — gooi hem na gebruik weg, ook als er nog een restje vloeistof in zit. De tube is voor eenmalig gebruik bedoeld.

Veelgestelde vragen

Hoe snel werkt Microlax?

Microlax werkt doorgaans binnen 5 tot 20 minuten. Bij hardnekkige verstopping kan het tot 30 minuten duren. Werkt het na een uur nog niet? Je mag na enkele uren een tweede tube proberen.

Mag je Microlax gebruiken tijdens de zwangerschap?

Microlax wordt als relatief veilig beschouwd tijdens de zwangerschap omdat het nauwelijks in de bloedbaan wordt opgenomen. Overleg toch altijd eerst met je verloskundige of huisarts voordat je het gebruikt.

Hoe diep moet je de canule van Microlax inbrengen?

Bij volwassenen breng je de canule volledig in. Bij kinderen tot circa 3 jaar breng je hem slechts halverwege in — tot de markering op de canule — om beschadiging van het darmvlies te voorkomen.

Kun je Microlax meerdere keren per dag gebruiken?

Je mag de behandeling éénmaal herhalen als er na de eerste toediening geen ontlasting optreedt. Gebruik dus maximaal twee tubes per dag. Langdurig of frequent gebruik zonder medisch advies wordt afgeraden.

Werkt Microlax ook als ik meerdere dagen verstopt ben?

Microlax kan ook bij langere verstopping werken, maar het effect kan minder snel optreden. Bij meerdere dagen verstopping is het verstandig ook je huisarts te raadplegen om de oorzaak te achterhalen.

Mag Microlax bij baby's jonger dan 1 jaar?

Microlax kan bij baby’s worden gebruikt, maar doe dit alleen op advies van de huisarts of kinderarts. Breng de canule bij baby’s maar halverwege in, tot de markering. Besluit dit nooit zelf zonder medisch advies bij heel jonge baby’s.

Is Microlax verkrijgbaar zonder recept?

Ja, Microlax is vrijverkrijgbaar bij apotheek en drogist zonder recept. Je kunt het ook bestellen bij online apotheken. Het is verkrijgbaar als losse tube of in verpakkingen van 4 of 12 stuks.