Bresser Telescoop Handleiding

Een heldere nacht, weinig lichtvervuiling en een Bresser-telescoop in je handen: zo begint een succesvolle observatie van de sterrenhemel. Toch kan het opzetten, afstellen en gebruiken van deze telescoop meer voeten in de aarde hebben dan veel beginners denken. Met deze uitgebreide handleiding voor onder andere de Bresser Messier AR-90/900, Bresser Pollux 150/1400 EQ en de Bresser Pluto 114/500 EQ krijg jij niet alleen de montage onder de knie, maar haal je ook het maximale uit de optiek en elektronica. Van het monteren van de equatoriale montering tot het oplossen van foutmeldingen op de elektronische handcontroller: elk aspect komt aan bod.

Specificaties en kenmerken

• Optische buisdiameter: Bresser telescopen variëren van 70 mm tot 150 mm, zoals bij de AR-90/900 en de Pollux 150/1400. Een grotere opening betekent meer lichtinval, wat vooral bij het waarnemen van zwakke nevels en sterrenstelsels merkbaar is.
• Brandpuntsafstand: Modellen als de Messier AR-90/900 beschikken over een brandpuntsafstand van 900 mm, terwijl de Pluto 114/500 een kortere van 500 mm heeft. Dit beïnvloedt direct het gezichtsveld en de vergrotingsmogelijkheden van je telescoop.
• Montering: Veel Bresser telescopen worden geleverd met een EQ-3 of EQ-2 equatoriale montering. Hiermee kun je de dagelijkse beweging van de sterren eenvoudig volgen door één as te verstellen. Digitale modellen beschikken daarnaast over een GoTo-systeem met handcontroller.
• Oculairen en accessoires: Standaard krijg je oculairen van 10 mm en 25 mm, een Barlow-lens en een LED-zoeker. De combinatie van deze accessoires bepaalt de uiteindelijke vergroting en het gebruiksgemak bij het zoeken naar hemellichamen.
• Elektronische functies: Sommige modellen, zoals de Bresser Messier-serie met GoTo, beschikken over een SynScan handcontroller. Hiermee navigeer je door het menu: Menu > Object List > Planets om automatisch planeten op te zoeken.
• Beeldcorrectieprisma: Voor waarnemingen overdag of voor rechte beeldweergave is een 90° Amici-prisma inbegrepen. Hiermee corrigeer je het omgekeerde beeld dat telescopen standaard geven, vooral handig bij aardobservatie.

Aansluiten en instellen

1. Plaats het statief op een stevige, vlakke ondergrond. Zorg ervoor dat de poten volledig zijn uitgeschoven en de statiefplaat horizontaal staat door de ingebouwde waterpas te gebruiken.
2. Monteer de equatoriale montering (EQ-2 of EQ-3) op het statief. Draai de borgschroeven stevig aan om speling te voorkomen; een losse montering resulteert in trilling tijdens het scherpstellen.
3. Bevestig de optische buis aan de montering met de meegeleverde zwaluwstaartklemmen. Controleer of de buis goed in balans ligt door deze losjes op beide assen te laten draaien voordat je alles vastzet.
4. Plaats het oculair (bijvoorbeeld 25 mm voor breed beeld) in de focuser. Gebruik bij het zoeken naar objecten eerst een lage vergroting voor een groter gezichtsveld.
5. Monteer de LED-zoeker op de optische buis. Stel deze uit op een ver object overdag door de schroefjes te verdraaien tot het LED-punt samenvalt met het beeld in het oculair.
6. Stel de poolas van de montering in op de breedtegraad van jouw locatie (Nederland: circa 52°). Gebruik hiervoor de schaalverdeling op de montering en richt de poolas zo nauwkeurig mogelijk richting Polaris (Poolster).
7. Verbind de GoTo-handcontroller (indien aanwezig) via de meegeleverde RJ-connector. Schakel het systeem in en doorloop het menu: Setup > Site Information > Enter Latitude/Longitude. Kalibreer vervolgens het systeem met de functie “Two-Star Alignment” voor nauwkeurige tracking.
8. Controleer of alle borgschroeven, klemmen en accessoires goed vastzitten voordat je begint aan je eerste observatie. Een losse focusser of diagonaal kan tot beeldverlies of schade leiden.

Dagelijks gebruik

Op een heldere avond zet je de Bresser AR-90/900 op in de tuin. Nadat het statief waterpas staat en de poolas op het noorden is gericht, monteer je het 25 mm oculair voor een breed overzicht. De LED-zoeker stel je voor de zekerheid opnieuw af op een verre lantaarnpaal, zodat je ’s nachts sneller objecten kunt vinden. Door de lage vergroting kun je snel de maan, Jupiter of Orionnevel lokaliseren voordat je overschakelt op het 10 mm oculair voor meer detail.

Voor wie gebruikmaakt van de GoTo-functie op modellen als de Messier AR-102/1000, begint de sessie met het invoeren van datum, tijd en coördinaten via de SynScan controller. Door de “Two-Star Alignment” te volgen, kiest het systeem automatisch heldere sterren voor uitlijning. Eenmaal uitgelijnd, navigeer je via Menu > Object List > Deep Sky naar bijvoorbeeld Messier 31 (Andromedanevel). Met één druk draait de telescoop naar het juiste hemellichaam en volgt het automatisch de beweging van de aarde.

Als je overdag vogels of verre gebouwen wilt observeren, plaats je het Amici-prisma in de focuser. Dit zorgt voor een rechtopstaand beeld, wat bij natuurobservatie veel prettiger kijkt. De Barlow-lens wordt vooral gebruikt bij het waarnemen van planeten zoals Saturnus; plaats deze tussen het oculair en de focuser om de vergroting te verdubbelen of te verdrievoudigen, afhankelijk van het type.

Na de sessie is het belangrijk het glaswerk te beschermen tegen dauw en stof. Haal de oculairs uit de focuser, plaats stofkapjes terug op de buis en berg alles op in de meegeleverde koffer. Vergeet niet om de batterijen uit de handcontroller te halen als je de telescoop langere tijd niet gebruikt, om corrosie te voorkomen. Regelmatig onderhoud zorgt voor een scherpe en probleemloze kijkervaring, avond na avond.

Problemen oplossen

Probleem 1: Geen beeld, alleen een zwarte cirkel in het oculair. Dit duidt meestal op een niet goed uitgelijnd oculair of Barlow-lens. Haal het oculair eruit, controleer op stof en plaats het opnieuw. Let er ook op dat de stofkap van de objectieflens volledig is verwijderd.

Probleem 2: GoTo-systeem draait in de verkeerde richting. Bij Bresser-modellen met SynScan controller ontstaat dit vaak door verkeerd ingevoerde locatiegegevens. Controleer het menu via Setup > Site Information en controleer of je noordelijke breedte (bijvoorbeeld: N52°) en oostelijke lengte (E5°) correct zijn ingevoerd. Herkalibreer daarna met “Two-Star Alignment”.

Probleem 3: Trillend of wazig beeld bij scherpstellen. Dit wordt vaak veroorzaakt door een instabiel statief of niet goed aangedraaide borgschroeven. Controleer alle schroeven van statief en montering, zet het statief op een harde ondergrond en gebruik indien nodig trillingsdempers onder de poten. Bij hogere vergrotingen is elke kleine beweging direct zichtbaar.

Probleem 4: Foutmelding “No response 16” op de SynScan controller. Dit wijst op een slechte verbinding tussen handcontroller en de motor. Controleer de RJ-kabels op beschadigingen en sluit ze stevig aan. Probeer eventueel een andere kabel; is het probleem niet opgelost, voer dan een “Factory Reset” uit via Utilities > Factory Reset.

Veelgestelde vragen

Hoe stel ik de LED-zoeker exact gelijk met de telescoop?

Overdag richt je de telescoop op een ver object, zoals een kerktoren. Gebruik de stelschroeven van de LED-zoeker tot het rode punt precies samenvalt met het midden van het beeld in het oculair. Herhaal dit als je merkt dat objecten ’s nachts niet direct in beeld zijn.

Welke oculairen passen op mijn Bresser-telescoop?

De meeste Bresser telescopen gebruiken standaard 1,25 inch (31,75 mm) oculairen. Je kunt dus oculairen van merken als Celestron, SkyWatcher en Omegon zonder problemen plaatsen. Voor een breder gezichtsveld of hogere vergroting kies je respectievelijk een lager of hoger getal in millimeters.

Hoe maak ik de lenzen en spiegels schoon?

Blaas eerst stof weg met een blaasbalg. Gebruik daarna een zachte kwast of microvezeldoekje; vermijd wrijven of schoonmaakmiddelen, want krasjes zijn zo gemaakt. Maak spiegels alleen schoon als er duidelijk vlekken of stof op zitten die het beeld echt belemmeren.

Wat betekenen de getallen op de montering?

De schaalverdeling op de poolhoogte geeft in graden je breedtegraad aan, handig voor pooluitlijning. De instelringen op de assen kun je gebruiken om objecten op te zoeken via hun zogenaamde “rechte klimming” (RA) en “declinatie” (DEC), gegevens die je vindt in sterrenkaarten of apps.

Mijn GoTo-telescoop vindt objecten niet, wat nu?

Controleer eerst of je de juiste datum, tijd en locatie hebt ingevoerd. Voer daarna opnieuw de “Two-Star Alignment” uit voor een nauwkeurige uitlijning. Let op dat je beide uitlijnsterren goed centreert in het oculair; een kleine afwijking kan al leiden tot grote fouten bij het automatisch vinden van objecten.

Wist je dat het afdekken van een oculair met een verwarmingslint condensvorming tijdens koude nachten vrijwel volledig voorkomt?