Erfbelasting besparen: zo betaal je minder in 2026

Erfbelasting betalen is voor veel mensen een onaangename verrassing. Je erft iets van een dierbare, maar de Belastingdienst verwacht een flink deel terug. Gelukkig zijn er legale manieren om de erfbelasting te verlagen — of in sommige gevallen zelfs helemaal te vermijden. In dit artikel lees je stap voor stap hoe dat werkt in 2026.

Wat is erfbelasting en wanneer betaal je het?

Erfbelasting (vroeger successierecht) is de belasting die je betaalt over wat je erft. De hoogte hangt af van twee dingen: de waarde van de erfenis én jouw relatie tot de overledene. Hoe verder je van de overledene af staat, hoe hoger het tarief.

Je bent verplicht aangifte erfbelasting te doen als de erfenis boven de vrijstelling uitkomt. De aangifte moet binnen 8 maanden na het overlijden worden ingediend bij de Belastingdienst. Te laat indienen kan leiden tot een boete.

De belastingdienst berekent de erfbelasting over de netto erfenis: de waarde van alle bezittingen min de schulden en begrafeniskosten van de overledene.

Vrijstellingen erfbelasting 2026: hoeveel mag je belastingvrij erven?

Iedereen heeft recht op een vrijstelling. Over het bedrag onder de vrijstelling betaal je geen erfbelasting. Dit zijn de vrijstellingen in 2026:

Erft een partner minder dan de vrijstelling? Dan is er niets te betalen. Erven kinderen elk meer dan € 26.230? Dan betalen zij alleen over het meerdere erfbelasting.

Tarieven erfbelasting 2026

Kom je boven de vrijstelling uit? Dan gelden deze tarieven in 2026:

Stel: je erft als kind € 80.000. Na aftrek van de vrijstelling van € 26.230 houd je € 53.770 over. Daarover betaal je 10% = € 5.377 erfbelasting.

Stap 1: Controleer of je onder de vrijstelling blijft

De eerste en makkelijkste manier om erfbelasting te besparen is simpelweg controleren of de erfenis onder de vrijstelling blijft. Dit doe je zo:

1. Vraag een overzicht van de nalatenschap op bij de notaris of de executeur.
2. Tel alle bezittingen op: bankrekeningen, beleggingen, onroerend goed, auto’s, sieraden.
3. Trek alle schulden en begrafeniskosten ervan af.
4. Deel de netto erfenis over de erfgenamen op basis van het testament of de wettelijke verdeling.
5. Vergelijk jouw deel met de vrijstelling die voor jou geldt.

Blijft jouw aandeel onder de vrijstelling? Dan hoef je geen aangifte te doen én geen erfbelasting te betalen.

Stap 2: Zorg voor een slim testament

Een goed opgesteld testament is de krachtigste manier om erfbelasting structureel te verlagen. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling — die is lang niet altijd fiscaal voordelig.

Opvullegaat

Bij een huwelijk met kinderen gaat de wettelijke verdeling er zo uit: de langstlevende partner erft alles, de kinderen krijgen een vordering die pas opeisbaar is als ook de tweede ouder overlijdt. Dat kan gunstig zijn, maar soms betaalt de partner onnodig veel erfbelasting omdat de vrijstelling niet volledig wordt benut.

Een opvullegaat in het testament geeft kinderen een extra legaat tot aan hun vrijstellingsgrens (€ 26.230 per kind). Zo benut je de vrijstellingen volledig en betaalt de partner minder.

Keuzelegaat

Hiermee geef je erfgenamen de keuze tussen geld of goederen. Handig als je een woning in de nalatenschap hebt — erfgenamen kiezen dan zelf wat fiscaal het voordeligst uitpakt.

Wil je weten welk testament voor jouw situatie het slimst is? Lees dan ook hoe een testament opstellen werkt.

Stap 3: Schenken tijdens je leven (de meest effectieve methode)

Hoe minder vermogen er overblijft bij overlijden, hoe minder erfbelasting de erfgenamen hoeven te betalen. Schenken tijdens je leven verplaatst vermogen naar de volgende generatie terwijl jij er nog zelf over kunt nadenken.

Jaarlijkse schenkingsvrijstelling 2026

Ieder jaar mag je belastingvrij schenken aan:

• Kinderen: tot € 6.713 per kind (2026)
• Overige personen: tot € 2.690 per persoon

Stel je hebt twee kinderen en je geeft al 10 jaar elk jaar de maximale vrijstelling: dat is 2 × € 6.713 × 10 jaar = € 134.260 die volledig belastingvrij is overgedragen. Over dat bedrag hoeven je kinderen later geen erfbelasting te betalen.

Eenmalig verhoogde vrijstelling voor kinderen

Kinderen tussen 18 en 40 jaar kunnen eenmalig een hogere schenking belastingvrij ontvangen:

• Vrij te besteden: € 32.195 (eenmalig, in plaats van de jaarlijkse € 6.713)
• Voor studie: tot € 67.064 (mits de studie minimaal € 20.000 per jaar kost)

Let op: de jubelton (verhoogde vrijstelling voor woningaankoop) bestaat niet meer. Die is al per 2024 afgeschaft.

Stap 4: Gebruik de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) bij een onderneming

Erf je een familiebedrijf of aandelen in een onderneming? Dan kun je gebruikmaken van de Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR). In 2026 geldt:

• Tot € 1.500.000 aan ondernemingsvermogen: 100% vrijgesteld van erfbelasting
• Boven € 1.500.000: 75% vrijgesteld

Dit is een enorme besparing. De BOR is bedoeld om te voorkomen dat een erfgenaam het bedrijf moet verkopen om de erfbelasting te betalen. Wel zijn er strikte voorwaarden: je moet het bedrijf actief voortzetten en minimaal 5 jaar aanhouden.

Meer weten over de BOR? Raadpleeg altijd een gespecialiseerde belastingadviseur of notaris, want de regels zijn complex en er zijn uitzonderingen.

Stap 5: Maak gebruik van aftrekposten

Bij de berekening van de erfbelasting mogen bepaalde kosten worden afgetrokken van de nalatenschap, waardoor het belastbaar bedrag lager uitvalt:

• Schulden van de overledene: hypotheek, persoonlijke leningen, creditcardschulden
• Begrafenis- of crematiekosten: de werkelijke kosten zijn aftrekbaar
• Kosten voor de afwikkeling van de nalatenschap: notariskosten, executeurkosten

Zorg dat je alle bonnen en facturen goed bewaart. Een hogere aftrekpost betekent een lagere belastinggrondslag.

Stap 6: Laat geen recht liggen — controleer de aangifte erfbelasting

De aangifte erfbelasting doe je niet via de reguliere belastingaangifte, maar via een apart formulier van de Belastingdienst. Zo pak je het aan:

1. Log in op Mijn Belastingdienst met DigiD.
2. Ga naar “Aangifte erfbelasting” en start een nieuwe aangifte.
3. Vul de NAW-gegevens van de overledene en alle erfgenamen in.
4. Voer alle bezittingen en schulden in. Gebruik actuele WOZ-waarden voor onroerend goed.
5. Controleer of alle vrijstellingen correct zijn toegepast.
6. Dien de aangifte in vóór het verstrijken van de termijn (8 maanden na overlijden).

Twijfel je? Laat de aangifte controleren door een belastingadviseur of notaris. Een fout in de aangifte kan leiden tot naheffingen of een boete. Wil je weten hoe je ook bij andere financiële vragen de juiste aangifte invult? Bekijk dan onze uitleg over belastingaangifte voor particulieren.

Veelgemaakte fouten bij erfbelasting

Veel erfgenamen laten geld liggen of betalen juist te veel. Dit zijn de meestgemaakte fouten:

Fout 1: Geen aangifte doen terwijl dat wel moet

Denk je dat je onder de vrijstelling blijft, maar vergeet je een bankrekening of beleggingsportefeuille? Dan kom je toch boven de grens uit en ben je verplicht aangifte te doen. De Belastingdienst weet via banken en kadaster vaak al wat er is. Geen aangifte doen terwijl het wel moet, levert een boete op.

Fout 2: De WOZ-waarde van een woning verkeerd opgeven

Voor de erfbelasting gebruik je de WOZ-waarde van het jaar van overlijden. Veel mensen pakken de meest recente beschikking, maar die slaat soms op het jaar erna. Controleer altijd welk peiljaar van toepassing is.

Fout 3: Vergeten dat schenkingen de afgelopen 180 dagen meetellen

Heeft de overledene binnen 180 dagen voor overlijden nog geschonken? Dan telt die schenking mee voor de erfbelasting. De Belastingdienst beschouwt dit als onderdeel van de nalatenschap. Dit is een veelgemaakte val bij mensen die op het einde van hun leven nog snel vermogen proberen over te dragen.

Fout 4: Geen gebruik maken van de vrijstelling voor de partner

Bij een ongehuwd samenwonend stel gelden de vrijstellingen en tarieven voor partners alleen als jullie een samenlevingscontract hebben én minimaal 5 jaar samenwonen (of een kind hebben). Ontbreekt dat contract? Dan wordt de overlevende partner fiscaal behandeld als een “overige erfgenaam” met slechts € 2.769 vrijstelling. Dat scheelt enorm.

Fout 5: Schenken vergeten terwijl de vermogenspositie het toeliet

Veel mensen wachten te lang met schenken. Wie op zijn 80e begint, heeft minder jaren te benutten dan wie op zijn 60e al systematisch begint te schenken. Begin vroeg — elke jaarlijkse schenking die je niet doet, is een gemiste belastingbesparing.

Wat als je de erfbelasting niet kunt betalen?

Erfbelasting moet worden betaald uit de nalatenschap of uit eigen zak. Maar soms is de nalatenschap illiquide: het grootste bezit is een woning en er is weinig cash. In dat geval zijn er opties:

• Uitstel van betaling aanvragen bij de Belastingdienst. Dat kan in bepaalde situaties, bijvoorbeeld als de woning nog verkocht moet worden.
• De nalatenschap beneficiair aanvaarden: je aanvaardt de erfenis maar bent niet aansprakelijk voor schulden die de nalatenschap overschrijden. Zo bescherm je jezelf tegen onverwachte schulden.
• De erfenis verwerpen: als de schulden groter zijn dan de baten, kun je de erfenis weigeren. Je betaalt dan ook geen erfbelasting, maar je ontvangt ook niets.

Wil je weten wat beneficiair aanvaarden precies inhoudt en wanneer dat slim is? Lees dan onze uitleg over erfenis aanvaarden of verwerpen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel erfbelasting betaal ik als kind in 2026?

Als kind heb je in 2026 een vrijstelling van € 26.230. Over het bedrag daarboven betaal je 10% erfbelasting tot € 158.669 en 20% over het meerdere. Erf je € 80.000 als kind? Dan betaal je 10% over € 53.770 (na aftrek vrijstelling) = € 5.377.

Mag ik mijn kinderen belastingvrij geld geven om erfbelasting te besparen?

Ja, je mag elk kind in 2026 tot € 6.713 per jaar belastingvrij schenken. Over meerdere jaren opgebouwd kan dit een aanzienlijk bedrag zijn. Let op: schenkingen binnen 180 dagen voor overlijden tellen mee voor de erfbelasting.

Mijn partner en ik zijn niet getrouwd — betaalt mijn partner veel erfbelasting?

Dat hangt af van jullie situatie. Samenwonenden die minimaal 5 jaar samenwonen én een samenlevingscontract hebben (of een kind samen hebben), worden fiscaal als partners behandeld. Zonder samenlevingscontract geldt de vrijstelling van maar € 2.769. Zorg dus voor een samenlevingscontract en eventueel een testament.

Wanneer moet ik aangifte erfbelasting doen?

Je moet aangifte doen binnen 8 maanden na het overlijden. Dat doe je via Mijn Belastingdienst met je DigiD. Doe je geen aangifte terwijl dat wel verplicht is, dan riskeer je een boete.

Is de jubelton (schenkingsvrijstelling voor woning) nog van toepassing?

Nee. De verhoogde schenkingsvrijstelling voor de eigen woning (de zogenaamde jubelton) is per 1 januari 2024 afgeschaft. Je kunt een kind eenmalig wel een verhoogde vrijstelling van € 32.195 schenken, maar dat is vrij besteedbaar en niet specifiek voor een woning.

Wat is het voordeel van een testament bij erfbelasting?

Met een slim testament kun je vrijstellingen van alle erfgenamen optimaal benutten. Denk aan een opvullegaat waarmee kinderen een legaat ontvangen tot hun vrijstellingsgrens, zodat de langstlevende partner minder hoeft te betalen. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling, die lang niet altijd fiscaal voordelig is.

Kan ik erfbelasting besparen als ik een bedrijf erf?

Ja, via de Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR). In 2026 is ondernemingsvermogen tot € 1.500.000 volledig vrijgesteld van erfbelasting. Over het meerdere geldt een vrijstelling van 75%. Wel moet je het bedrijf actief voortzetten en minimaal 5 jaar aanhouden.