Roco z21 handleiding

Wie een digitale modelspoorbaan wil automatiseren, komt vroeg of laat de Roco z21 tegen. Dit systeem maakt het mogelijk om locomotieven, wissels en accessoires centraal aan te sturen via smartphone, tablet of computer. Het instellen kan complex lijken, zeker door de vele opties en netwerkfunctionaliteit. Hieronder vind je een complete praktische gids, inclusief concrete menu-paden, foutcodes en specifieke tips voor zowel de witte z21 als de zwarte Z21 (z21 start).

Specificaties en kenmerken

• Netwerkfunctionaliteit: De Roco z21 ondersteunt LAN-verbindingen via RJ45 en wifi, zodat je draadloos treinen en accessoires kunt aansturen. Hierdoor is bediening via de z21-app op iOS en Android mogelijk.
• Ondersteuning voor meerdere protocollen: Zowel DCC als MM (Märklin Motorola) worden ondersteund, waardoor decoders van verschillende merken en generaties bruikbaar zijn. Dit maakt het systeem geschikt voor bestaande banen met gemengde rollend materieel.
• Programmeerspoor-aansluiting: Via een aparte uitgang kun je lokdecoders programmeren zonder het hoofdspoor te belasten. Dit is veilig voor je andere locomotieven en voorkomt storingen.
• Uitbreidingsmogelijkheden: De z21 is compatibel met Roco Multimaus, Zimo MXULFA, en s88-terugmeldmodules. Zo voeg je eenvoudig handbediening of bezetmelders toe via het menu Instellingen > Modules.
• Maximaal vermogen: Het systeem levert tot 3A op het hoofdspoor (bij de zwarte Z21 tot 5A, afhankelijk van de voeding). Dit is voldoende voor meerdere gelijktijdige locs met geluid en verlichting.
• Firmware-updates: Updates zijn te installeren via de webinterface (menu Systeem > Firmware-update). Hiermee voeg je nieuwe functies toe of los je bugs op, zoals foutcode E-09 (“Firmware mismatch”).

Aansluiten en instellen

1. Sluit de Roco z21 aan op een 16V AC of 18V DC voeding (minimaal 3A). Gebruik altijd de originele adapter om storingen door spanningspieken te voorkomen.
2. Verbind het hoofdspoor met de railuitgang (rood/zwart) en het programmeerspoor met de aparte uitgang. Houd deze circuits strikt gescheiden, want verkeerd aansluiten kan foutcode E-02 (“Short circuit”) opleveren.
3. Sluit de z21 via de LAN-poort aan op je router, of koppel direct aan een pc met een patchkabel. Bij de z21 start kun je een wifi-router aansluiten op de “WLAN” poort voor draadloze bediening.
4. Installeer de z21-app op je smartphone of tablet. Open de app, kies “Instellingen” > “Netwerk” en voer het IP-adres van je z21 in (standaard 192.168.0.111). Bij problemen met verbinden, controleer dat je apparaat in hetzelfde subnet zit.
5. Ga binnen de app naar “Beheer” > “Locomotieven” om een nieuwe loc toe te voegen. Voer het DCC-adres in, kies een icoon en voeg sneltoetsen toe voor functies zoals verlichting (F0) en geluid (F1-F8).
6. Wil je wissels digitaal aansturen? Ga naar “Beheer” > “Wissels” en voeg het decoderadres toe. Geef elke wissel een unieke naam en icoon voor directe herkenning in het hoofdscherm.
7. Voor decoderprogrammering: selecteer “Programmer” in de app, kies “Direct” of “POM” (Programming On Main) en voer CV-waarden handmatig in. Controleer na elke wijziging de reactie van de loc voordat je de baan weer vrijgeeft.

Dagelijks gebruik

Een veelvoorkomend scenario is het aansturen van meerdere treinen tegelijk via de app. Door in het hoofdscherm op het plus-icoon te tikken, kun je snel schakelen tussen locomotieven. Snelheid en rijrichting pas je direct aan met de draaischijf of pijltjes. Zo wissel je soepel tussen een goederentrein op spoor 1 en een personentrein op spoor 2, zonder vertraging in de besturing.

Wissels en seinen voeg je toe aan het dashboard voor directe toegang. Stel bijvoorbeeld een rijroute in door meerdere wissels achter elkaar te schakelen, handig bij complexe rangeerbewegingen. Via “Macro’s” kun je scenario’s opslaan, zoals “Goederentrein naar opstelspoor”, waardoor met één druk op de knop de juiste wisselstraat wordt gelegd.

Het instellen van locfuncties zoals rookgenerator of cabineverlichting doe je per loc via het functiemenu. Voor locs met uitgebreide geluidsfuncties (zoals PIKO Sound of ESU LokSound), wijs je de gewenste F-toetsen toe in het menu Instellingen > Locomotieven > Functies, zodat je ze direct beschikbaar hebt op je smartphone.

Voor kinderen of bezoek kun je gasttoegang inschakelen via Instellingen > Gebruikersbeheer. Hiermee beperk je de beschikbare locomotieven en functies, zodat een gast alleen een bepaalde trein kan besturen zonder toegang tot systeeminstellingen of programmering. Dit voorkomt onbedoelde aanpassingen of storingen tijdens een demonstratie.

Problemen oplossen

Symptoom: Geen verbinding met de z21-app
Oorzaak: Apparaat zit niet in hetzelfde netwerk of IP-adres is veranderd.
Oplossing: Controleer het IP-adres van de z21 via de webinterface (browser: 192.168.0.111) en pas het aan in de app onder Instellingen > Netwerk. Herstart router en z21 indien nodig.

Symptoom: Locomotieven reageren niet op commando’s, lampje op z21 knippert rood
Oorzaak: Kortsluiting of te hoge belasting op het hoofdspoor, meestal foutcode E-02.
Oplossing: Haal alle locomotieven van het spoor, schakel de z21 uit en weer aan. Plaats de locs één voor één terug om de boosdoener te vinden. Controleer op slecht geïsoleerde wielen of ontsporingen.

Symptoom: Foutcode E-09 na update
Oorzaak: Firmware van de centrale komt niet overeen met de app-versie of update is mislukt.
Oplossing: Download de nieuwste firmware op www.z21.eu, ga naar Systeem > Firmware-update in de webinterface en upload het bestand. Wacht tot het volledige updateproces is afgerond voordat je de z21 uitschakelt.

Symptoom: Accessoires reageren niet op commando’s
Oorzaak: Decoderadres niet correct ingesteld of verkeerde protocolselectie.
Oplossing: Controleer in het menu Beheer > Wissels of het juiste adres is ingevoerd. Stel het protocol in op DCC of MM, afhankelijk van de gebruikte decoder. Test de aansluiting met een los stukje rails en een simpele decoder voor uitsluiten van baanproblemen.

Veelgestelde vragen

Kan ik meerdere smartphones tegelijk gebruiken als besturing?

Ja, de z21 ondersteunt gelijktijdige verbindingen van meerdere smartphones of tablets via hetzelfde netwerk. Voeg per apparaat de app toe en verbind met het juiste IP-adres. In Instellingen > Gebruikersbeheer kun je rechten per gebruiker instellen.

Hoe voeg ik nieuwe locomotieven toe aan de z21?

Open de app, ga naar Beheer > Locomotieven, kies “Nieuw toevoegen” en voer het DCC-adres in dat overeenkomt met de ingestelde decoder. Geef een naam en kies een passende afbeelding voor snelle herkenning. Test direct de basisfuncties na toevoegen.

Is mijn oude Multimaus compatible met de z21?

Ja, je kunt de Roco Multimaus via de X-Bus ingang aansluiten. Hiermee kun je bestaande handregelapparaten blijven gebruiken, handig voor rangeren of als extra bediening naast de app. Let op dat sommige geavanceerde functies enkel via de app beschikbaar zijn.

Hoe werkt het programmeren van CV’s met de z21?

Sluit het programmeerspoor aan, selecteer Programmer in de app, kies het gewenste CV-nummer en voer de nieuwe waarde in. Na programmeren kun je de verandering direct testen via het programmeerspoor. Gebruik altijd het dedicated spoor om fouten te voorkomen.

Wat moet ik doen bij storing of vastlopen van de centrale?

Schakel de z21 volledig uit door de voedingsadapter los te koppelen, wacht 20 seconden en sluit weer aan. Controleer of alle kabels stevig zitten en of er geen kortsluiting is op de rails. Voer eventueel een firmware-update uit als het probleem zich blijft herhalen.

Een onverwachte tip: Met de gratis software Rocrail kun je de z21 via je pc koppelen aan automatische blokbeveiliging en treinroutes, waardoor zelfs complexe verkeersstromen volledig automatisch verlopen.