Spartamet handleiding:

Een Spartamet start je niet met een druk op de knop, maar met een zorgvuldig ritueel: benzinekraan openen, decompressiehendel bedienen en dan pas aanfietsen. Wie de juiste volgorde kent, rijdt binnen enkele seconden weg. Maar wie details overslaat, staat snel stil met een rokende bougie of een vastgelopen aandrijfriem. Deze handleiding biedt concrete instructies, technische specificaties en oplossingen voor veelvoorkomende problemen bij de Spartamet (modellen 1990-1999, type Spartamet 30 en Sachs Saxonette-motor).

Specificaties en kenmerken

• Motorblok: Sachs Saxonette 301/302
  De Spartamet gebruikt een luchtgekoelde 2-takt motor van 30 cc, goed voor circa 1 PK. Deze motor is voorzien van een centrifugaalkoppeling en werkt met mengsmering (1:100).
• Brandstofsysteem
  Je vult de tank met Euro 95, gemengd met 2-taktolie in de verhouding 1:100. De tankinhoud bedraagt 1,4 liter, wat gemiddeld goed is voor 80-100 kilometer afhankelijk van rijstijl en belasting.
• Transmissie en aandrijving
  De aandrijving verloopt via een snaar (V-riem) die de motor met het achterwiel verbindt. De Spartamet kan ook als gewone fiets functioneren door de motor uit te schakelen en alleen te trappen.
• Startprocedure
  Starten gebeurt via aanfietsen: je opent eerst de benzinekraan, houdt de decompressiehendel ingedrukt, bereikt een vaart van circa 7 km/u, laat de decompressie los en de motor slaat aan. Bij koud weer is het nodig de choke in te schakelen via de hendel op het luchtfilterhuis.
• Elektrisch systeem
  Verlichting en claxon werken op een 6V wisselstroomcircuit afkomstig van de lichtspoel in het motorblok. Er is geen accu aanwezig; bij stationair draaien is de lichtopbrengst beperkt.
• Remmen en veiligheid
  Voor en achter zijn trommelremmen gemonteerd (merk: IMD of Sachs), bediend via handgrepen aan het stuur. De Spartamet is uitgerust met reflectoren, bel en standaard, en voldoet aan de RDW-keuringseisen voor bromfietsen uit de jaren 90.

Aansluiten en instellen

1. Benzinekraan controleren en openen.
   Draai de rode benzinekraan onder de tank naar de “open” stand voordat je start. Gebruik uitsluitend verse mengsmering (zie specificaties), vervang oude brandstof na een winterstop om startproblemen te voorkomen.
2. Oliepeil en mengverhouding checken.
   Controleer bij elke tankbeurt of je de juiste mengverhouding (1:100) hanteert. Gebruik een maatbeker om 2-taktolie precies af te meten; te veel olie veroorzaakt rook en vervuiling van de bougie.
3. Bougie inspecteren.
   Draai de bougie (type: Bosch W5AC of NGK B6HS) na elke 500 km los met een bougiesleutel. Vervang bij zwarte aanslag of verbrande elektrodes; stel de elektrodeafstand in op 0,6 mm voor een goede vonk.
4. Bandenspanning instellen.
   Pomp beide banden op tot 3,5 bar voor (voorwiel) en 4,0 bar achter (achterwiel), zoals vermeld op de zijkant van de band. Te zachte banden verhogen het brandstofverbruik en belasten de aandrijfriem extra.
5. Aandrijfriem controleren.
   Til de fiets op aan de bagagedrager en draai het achterwiel rond; de V-riem mag niet verschuiven of rafelen. Vervang de riem bij scheurtjes of slippen (origineel Sachs-onderdeelnummer 0284 145 000).
6. Remmen afstellen.
   Draai de stelschroef aan de remhendel tot de remmen aangrijpen bij een kwart slag van de hendel. Controleer de remvoering op slijtage, vervang indien de remweg toeneemt.
7. Carburateur en choke instellen.
   Plaats de choke in de “aan” stand bij koud weer via de hendel rechts onder het luchtfilter. Laat de motor na het starten 1-2 minuten op halve choke lopen en schakel dan terug naar “uit” voor normaal gebruik.

Dagelijks gebruik

In de ochtend laat de Spartamet zich het makkelijkst starten wanneer je de choke gebruikt, zeker onder de 10 graden Celsius. Zet de benzinekraan open, trek de decompressiehendel in en fiets met korte, krachtige pedaalslagen tot je ongeveer 7 km/u haalt. Laat de decompressie los, en de motor slaat meestal direct aan, mits je de juiste mengverhouding en een schone bougie hebt.

Tijdens stadsritten is het verstandig om regelmatig tussen motor- en fietsmodus te wisselen. Sta je voor een stoplicht, gebruik dan de handremmen terwijl je de motor laat stationair draaien. De verlichting werkt alleen bij draaiende motor; bij langzaam rijden is de lichtopbrengst beperkt, houd hier rekening mee bij avondritten. Zet bij langere stilstand de motor uit met de schakelaar aan het stuur om brandstof te besparen.

Op langere stukken buiten de bebouwde kom komt de Spartamet het beste tot zijn recht. Houd de snelheid tussen 20 en 25 km/u om slijtage van de motor en riem te minimaliseren. Controleer onderweg af en toe het oliepeil en de kettingspanning. Neem altijd een reserveset bougie, V-riem en bougiesleutel mee voor noodgevallen; deze passen eenvoudig in het zadeltasje onder het zadel.

Na aankomst parkeer je de Spartamet stabiel op de standaard, sluit je de benzinekraan en laat je de motor enkele minuten afkoelen voordat je hem in een schuur of garage plaatst. Reinig het frame en de ketting met een vochtige doek om vuilophoping te voorkomen. Smeer de fietsketting elke 200 kilometer met kettingolie en controleer de remmen wekelijks op werking en slijtage.

Problemen oplossen

Symptoom: Motor slaat niet aan (geen vonk)
Oorzaak: Bougie defect of vervuild, ontstekingsspoel (Sachs type 0284 134 000) defect.
Oplossing: Vervang de bougie door een nieuw exemplaar met juiste elektrodeafstand. Controleer of de bougiekabel goed vastzit. Meet de weerstand van de spoel met een multimeter; bij geen waarde is vervanging nodig.

Symptoom: Motor slaat af bij gas geven
Oorzaak: Verstopte sproeier in de carburateur of valse lucht aan inlaatzijde.
Oplossing: Demonteer de carburateur (Bing 1/10/101), reinig de sproeier met perslucht en controleer het luchtfilter. Controleer of alle slangklemmen vastzitten en de pakking niet gescheurd is.

Symptoom: Aandrijfriem slipt of breekt
Oorzaak: Versleten V-riem of verkeerde spanning.
Oplossing: Vervang de riem door origineel type, controleer of de riemspanning correct is (maximaal 1 cm doorhang bij lichte druk). Controleer het loopvlak van de riemschijven op slijtage of vuil.

Symptoom: Zwakke of geen verlichting
Oorzaak: Lampjes defect (6V 3W voor, 6V 2W achter) of oxidatie in de fitting.
Oplossing: Vervang de lampjes door exemplaren met juiste specificatie. Maak de fittingen schoon met een glasvezelborstel en controleer de kabels op breuken of losse verbindingen.

Veelgestelde vragen

Hoe stel ik de juiste mengverhouding samen voor de Spartamet?

Gebruik altijd 1 deel 2-taktolie op 100 delen Euro 95. Voor 1 liter brandstof voeg je dus 10 ml olie toe. Goed mengen voorkomt rookontwikkeling en vervuiling van de motor.

Welke bandenspanning is aanbevolen voor de Spartamet?

Pomp het voorwiel op tot 3,5 bar en het achterwiel tot 4,0 bar. Controleer de spanning minimaal eens per maand voor optimale wegligging en levensduur van de banden. Gebruik bij voorkeur een digitale bandenspanningsmeter voor nauwkeurige meting.

Welke bougie past in mijn Spartamet?

Voor alle modellen met Sachs Saxonette-motor zijn de Bosch W5AC of NGK B6HS bougies geschikt. Stel de elektrodeafstand af op 0,6 mm voor betrouwbare ontsteking. Vervang de bougie elke 1000 kilometer of bij startproblemen.

Hoe onderhoud ik de aandrijfriem?

Controleer de V-riem elke 500 kilometer op scheurtjes, slijtage of rafels. Vervang de riem bij zichtbare schade direct, gebruik het originele Sachs-onderdeelnummer. Smeer de riem nooit; deze hoort droog te blijven voor optimale grip.

Waar vind ik reserveonderdelen voor de Spartamet?

Originele onderdelen zijn nog leverbaar bij gespecialiseerde bromfietszaken of via online shops als SpartametParts.nl. Noteer het framenummer en motortype voor een snelle bestelling. Tweedehands onderdelen vind je ook regelmatig op Marktplaats of bij lokale fietsenmakers met ervaring in klassieke bromfietsen.

Vervang het originele luchtfilter eens per jaar; een schoon filter voorkomt valse lucht en houdt het brandstofverbruik laag.