Faillissement aanvragen: stappenplan, kosten en veelgemaakte fouten

Faillissement aanvragen is een ingrijpende stap, maar soms de enige uitweg als schulden niet meer betaald kunnen worden. Of het nu gaat om een eenmanszaak, een bv of een particulier: de procedure is voor elk geval anders. In dit artikel lees je precies hoe je het eigen faillissement aanvraagt, wat het kost en welke fouten je het best kunt vermijden.

Wanneer kun je faillissement aanvragen?

Niet iedereen kan zomaar faillissement aanvragen. Er gelden wettelijke voorwaarden. In Nederland mag de rechter een faillissement uitspreken als voldaan is aan twee basisvereisten:

• Je hebt minimaal twee schulden, waarvan er ten minste één opeisbaar is (de schuldeiser kan de betaling dus nu opeisen).
• Die schulden staan bij twee of meer verschillende schuldeisers. Eén schuldeiser is niet voldoende voor een faillissementsverklaring.

Ben je een particulier met schulden en zie je geen uitweg? Dan is de Wet schuldsanering natuurlijke personen (WSNP) meestal een betere route dan faillissement. Bij WSNP werk je drie jaar aan schuldenafbouw onder begeleiding van een bewindvoerder, waarna de restschuld wordt kwijtgescholden. Praat eerst met de gemeente of een schuldhulpverlener voordat je een faillissement overweegt. Via onze uitleg over schuldhulpverlening en WSNP lees je wanneer welke regeling van toepassing is.

Eigen faillissement versus faillissement door schuldeiser

Er zijn twee manieren waarop een faillissement kan worden aangevraagd:

Eigen aangifte (door jou zelf)

Je vraagt zelf het faillissement aan bij de rechtbank. Dit doe je als ondernemer of als particulier die zijn schulden niet meer kan betalen. Het voordeel is dat je zelf het moment kiest en de procedure beheerst. Het nadeel is dat je daarmee toegang tot al je bezittingen verliest en dat een curator het bewind overneemt.

Aanvraag door een schuldeiser

Een schuldeiser (iemand die jou geld verschuldigd is) kan ook de rechter vragen jou failliet te verklaren. Hiervoor moet de schuldeiser een advocaat inschakelen en bewijzen dat er een opeisbare schuld is en dat je niet betaalt. Doorgaans is dit een drukmiddel om betaling af te dwingen; als je alsnog betaalt vóór de zitting, wordt het verzoek ingetrokken.

Stappenplan: eigen faillissement aanvragen

Hier volgt het volledige stappenplan voor een eigen aangifte in 2026:

1. Controleer of je aan de voorwaarden voldoet. Je hebt minimaal twee schuldeisers nodig, waarvan er ten minste één een opeisbare vordering heeft. Is dit niet het geval, dan wijst de rechter het verzoek af.
2. Overweeg alternatieven. Faillissement is definitief en heeft grote gevolgen. Alternatieven zijn: schuldhulpverlening via de gemeente, een minnelijk akkoord met schuldeisers, of surseance van betaling (een tijdelijke betaalpauze voor bedrijven). Schakel een schuldhulpverlener of advocaat in om de opties te bespreken.
3. Vul het verzoekschrift in. Je kunt het formulier “Eigen aangifte faillissement” downloaden van de website van Rechtspraak.nl. Hierin vermeld je persoonlijke gegevens, een overzicht van schulden en schuldeisers, en een lijst van bezittingen.
4. Voeg de verplichte bijlagen toe. Sinds 1 januari 2026 gelden strengere eisen: je moet duidelijk bewijs meesturen van de schulden (facturen, aanmaningen) en een overzicht van al je bezittingen en inkomsten. Ontbrekende stukken leiden tot vertraging of afwijzing.
5. Dien het verzoek in bij de rechtbank. Je dient het verzoek in bij de rechtbank van jouw woonplaats of de rechtbank in het arrondissement van je onderneming. Sinds 2026 kunnen verzoeken ook digitaal worden ingediend via het rechtbankportaal. Je betaalt bij indiening het griffierecht.
6. Betaal het griffierecht. In 2026 is het griffierecht circa €340 voor rechtspersonen (bv, nv, stichting) en circa €85 voor natuurlijke personen (particulieren en eenmanszaken). Betaal je het griffierecht niet, dan wordt het verzoek niet in behandeling genomen.
7. Wacht op de zitting. De rechtbank plant een zitting in, doorgaans binnen zes weken na indiening. Bij de zitting hoor je of de rechter het faillissement uitspreekt. Je kunt ook een advocaat meenemen, maar dat is bij een eigen aangifte niet verplicht.
8. Uitspraak en aanstelling curator. Als de rechter het faillissement uitspreekt, wordt direct een curator aangesteld. De curator beheert vanaf dat moment al je bezittingen en schulden. Jij verliest de beschikkingsbevoegdheid over je vermogen.

Kosten van een faillissement in 2026

Een faillissement aanvragen is niet gratis. Reken op de volgende kostenposten:

Als je een laag inkomen hebt, kun je in aanmerking komen voor gefinancierde rechtsbijstand (toevoeging). Vraag dit aan via het Juridisch Loket. Dit kan een deel van de advocaatkosten dekken als je toch juridische hulp nodig hebt.

Wat doet de curator na een faillissement?

De curator is de spil van het faillissement. Hij of zij wordt aangesteld door de rechtbank en heeft een duidelijke taak: het inventariseren en verkopen van alle bezittingen om de schulden zo goed mogelijk af te betalen.

• Inventarisatie: de curator brengt alle bezittingen, contracten en schulden in kaart.
• Verkoop bezittingen: alles wat van waarde is, wordt verkocht. De opbrengst gaat naar de schuldeisers.
• Schuldeisers aanschrijven: alle schuldeisers worden uitgenodigd hun vordering in te dienen bij de curator.
• Verificatievergadering: bij grotere faillissementen worden schuldeisers bijeengeroepen om vorderingen vast te stellen.
• Uitkering: na verkoop van bezittingen betaalt de curator de schuldeisers naar prioriteit (belasting en UWV gaan voor gewone schuldeisers).

Houd er rekening mee dat je als failliet verklaarde volledig medewerking moet verlenen aan de curator. Informatie achterhouden of bezittingen wegsluizen is strafbaar.

Gevolgen van een faillissement voor jezelf

Een faillissement heeft vergaande gevolgen, ook na afloop. Het is belangrijk dat je weet wat je te wachten staat:

• BKR-registratie: een faillissement wordt geregistreerd bij het Bureau Krediet Registratie. Dit maakt het de komende jaren moeilijk om een lening of hypotheek te krijgen.
• Inschrijving in het Centraal Insolventieregister: het faillissement is openbaar zichtbaar in dit register, dat door iedereen kan worden ingezien.
• Verlies beschikkingsbevoegdheid: je mag zelf geen grote aankopen doen, contracten sluiten of bankrekeningen openen zolang het faillissement duurt.
• Persoonlijk faillissement bij bv: als je directeur-grootaandeelhouder (DGA) bent en onbehoorlijk bestuur wordt aangetoond, kun je ook persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.
• Restschuld na faillissement: als de boedel onvoldoende is om alle schulden te dekken, blijf je als particulier met een restschuld zitten. Anders dan bij WSNP wordt die restschuld niet automatisch kwijtgescholden.

Meer weten over de gevolgen voor je BKR-registratie? Lees dan ook onze uitleg over BKR-codering na financieel herstel.

Veelgemaakte fouten bij het aanvragen van faillissement

Fout 1: Geen advocaat inschakelen bij schuldeisersverzoek

Als een schuldeiser jouw faillissement aanvraagt, heb je als verweerder het recht om op de zitting verweer te voeren. Veel mensen verschijnen dan zonder advocaat of helemaal niet, waardoor de rechter het verzoek zonder tegenargumenten beoordeelt. Een advocaat kan argumenteren dat de schuld betwist wordt, of aantonen dat er maar één schuldeiser is (onvoldoende voor faillissement).

Fout 2: Bezittingen wegsluizen voor de faillissementsaanvraag

Het is verleidelijk om geld of bezittingen over te hevelen naar een partner of familielid vóór het faillissement. Dit is echter strafbaar onder de Faillissementswet (artikel 341) en wordt “bedrieglijke bankbreuk” genoemd. De curator kan zulke transacties terugdraaien via de actio pauliana.

Fout 3: Faillissement aanvragen terwijl WSNP beter past

Voor particulieren is faillissement zelden de beste optie. Bij WSNP wordt na drie jaar de restschuld kwijtgescholden. Bij faillissement van een particulier blijft de restschuld bestaan. Vraag altijd eerst advies bij de gemeentelijke schuldhulpverlening of het Juridisch Loket.

Fout 4: Onvolledige documentatie indienen

Sinds 2026 zijn de documentatie-eisen strenger. Ontbreekt er een stuk (zoals bewijs van schuldeisers of een actuele jaarrekening), dan wordt het verzoek niet in behandeling genomen en moet je opnieuw beginnen. Controleer de checklist op Rechtspraak.nl vóór indiening.

Fout 5: Te laat actie ondernemen

Veel ondernemers wachten te lang. Wie in staat van betaling staking verkeert maar niets doet, riskeert dat de belastingdienst of een schuldeiser de aanvraag doet. Dan heb je minder regie over het proces. Eerder handelen geeft meer mogelijkheden voor een minnelijk akkoord of surseance.

Alternatieven voor faillissement

Overweeg altijd de volgende alternatieven voordat je het faillissement aanvraagt:

• Schuldhulpverlening: de gemeente biedt gratis of goedkope schuldhulpverlening. Een schuldhulpverlener probeert een minnelijk akkoord te bereiken met schuldeisers.
• WSNP (Wet schuldsanering natuurlijke personen): voor particulieren die er zelf niet uitkomen. Na drie jaar sanering wordt de restschuld kwijtgescholden.
• Surseance van betaling: tijdelijke betaalpauze voor bedrijven, zodat je herstructurering kunt doorvoeren. Geldt alleen voor bepaalde rechtspersonen, niet voor particulieren.
• Minnelijk akkoord: rechtstreeks onderhandelen met schuldeisers over gedeeltelijke aflossing of kwijtschelding. Lukt dit, dan is faillissement overbodig.
• Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA): een modernere regeling voor bedrijven met levensvatbare kern maar te hoge schulden. Je kunt schuldeisers via de rechter dwingen akkoord te gaan met een herstructureringsplan, ook als niet alle schuldeisers instemmen.

Wat gebeurt er na het faillissement?

Als het faillissement eenmaal is uitgesproken, begint de afwikkelingsfase. De curator verkoopt alle bezittingen en verdeelt de opbrengst. Dit proces duurt gemiddeld een tot twee jaar, maar kan langer duren bij complexe schulden of juridische geschillen. Daarna wordt het faillissement opgeheven.

Voor particulieren geldt dat een restschuld na faillissement blijft bestaan. Je kunt later alsnog een WSNP-traject starten als je aan de voorwaarden voldoet. Voor bedrijven (bv, nv) betekent de opheffing van het faillissement het einde van de rechtspersoon; het bedrijf houdt op te bestaan.

Wil je na een faillissement opnieuw ondernemen? Dat mag in principe direct, maar schuldeisers en banken zullen je trackrecord controleren. Zorg dat je een goed businessplan hebt en communiceer open over wat er is misgegaan. Via onze pagina over opnieuw starten na faillissement vind je praktische tips voor een doorstart.

Veelgestelde vragen

Kan ik zelf faillissement aanvragen zonder advocaat?

Bij een eigen aangifte is een advocaat niet verplicht. Je kunt het formulier zelf invullen en indienen bij de rechtbank. Schakel wel een advocaat in als een schuldeiser het faillissement aanvraagt, zodat je verweer kunt voeren.

Hoeveel kost een faillissement aanvragen in 2026?

Voor een eigen aangifte betaal je griffierecht: circa €85 voor particulieren en circa €340 voor rechtspersonen (bv, nv). Advocaatkosten komen er optioneel bij. Kosten van de curator worden uit de boedel betaald.

Hoe lang duurt een faillissementsprocedure?

Na indiening plant de rechtbank doorgaans binnen zes weken een zitting in. Als het faillissement wordt uitgesproken, kan de afwikkeling daarna maanden tot jaren duren, afhankelijk van de omvang van de schulden en bezittingen.

Wat is het verschil tussen faillissement en WSNP?

Bij faillissement verliest een ondernemer of bedrijf de beschikkingsbevoegdheid over zijn bezittingen en blijft een eventuele restschuld bestaan. Bij WSNP (voor particulieren) wordt de restschuld na drie jaar saneringsperiode kwijtgescholden.

Kan ik faillissement aanvragen als ik maar één schuldeiser heb?

Nee. Voor een faillissementsverklaring zijn minimaal twee schuldeisers nodig, waarvan één een opeisbare vordering heeft. Met één schuldeiser wijst de rechter het verzoek af.

Wat zijn de gevolgen van faillissement voor mijn privésituatie?

Een faillissement leidt tot een BKR-registratie, verlies van beschikkingsbevoegdheid over je vermogen en vermelding in het Centraal Insolventieregister. Als particulier blijf je met een eventuele restschuld zitten na afloop van het faillissement.

Zijn er nieuwe regels voor faillissement in 2026?

Ja. Sinds 1 januari 2026 gelden strengere documentatie-eisen bij het indienen van een faillissementsverzoek. Je moet duidelijk bewijs meesturen van schulden en een actueel overzicht van bezittingen. Verzoeken kunnen ook digitaal worden ingediend via het portaal van de rechtbank.