Code geel bij onweer: stappenplan om je huis en auto te beschermen

Heeft het KNMI code geel afgegeven voor onweer in jouw regio? Dan heb je meestal nog enkele uren om je huis, auto en gezin te beschermen voordat de bui losbarst. In dit artikel volg je een concreet stappenplan dat je in vijftien minuten kunt afwerken: ramen sluiten, tuin opruimen, auto onder een afdak, kinderen en huisdieren binnen, en je telefoon klaar voor de eerstvolgende waarschuwing.

Code geel betekent volgens het KNMI: wees alert. Er is kans op buien met windstoten tot ongeveer 75 kilometer per uur, hagelstenen rond de 2 centimeter en korte hevige neerslag van 20 millimeter of meer. Code oranje is een trapje hoger (wees voorbereid) en code rood betekent: onderneem direct actie. Bij geel is er nog tijd, maar je moet die tijd wel benutten. Hieronder lees je per situatie precies wat je moet doen, welke fouten mensen telkens maken en wat je doet als het toch misgaat.

Stap-voor-stap checklist bij code geel

Doorloop deze tien stappen zodra de waarschuwing binnenkomt. De volgorde is belangrijk: eerst zaken die buiten gebeuren, dan binnen. Zo loop je niet onnodig in de regen wanneer de bui dichterbij komt.

1. Check de timing. Open de KNMI-app of Buienradar en kijk wanneer de bui jouw woonplaats raakt. Heb je nog twee uur, dan kun je rustig doorwerken. Onder de dertig minuten? Beperk je tot de kritieke acties (stappen 2, 5 en 8).
2. Haal alles los uit de tuin. Tuinkussens, parasols, trampolines, droogrekken, vogelhuisjes, plantenpotten en losse zonneschermen kunnen bij windstoten boven de 70 km/u meters wegwaaien.
3. Zet de auto onder een afdak. Carport, garage of overdekte parkeerplek zijn ideaal. Geen dak in de buurt? Lees de aparte sectie verderop.
4. Sluit alle ramen, dakramen en deuren. Vergeet de schuur, het tuinhuis en het zolderraam niet. Bij hagel slaat het water anders zo naar binnen.
5. Haal je huisdieren binnen. Konijnen en cavia’s in de buitenren, kippen en katten die normaal vrij rondlopen: allemaal naar binnen of een goed afgesloten hok.
6. Berg de fietsen en scooter op. Liefst onder een afdak. Geen plek? Leg een dik dekzeil over zadel en stuur en zet vast met spinbanden.
7. Trek gevoelige stekkers eruit. Computer, televisie, modem en wasmachine zijn kwetsbaar voor pieken bij blikseminslag in het net. Een overspanningsbeveiliging in de meterkast helpt, maar de stekker eruit is zekerder.
8. Vul een powerbank en laad je telefoon op. Bij stroomuitval wil je nog kunnen bellen en weeralarmen ontvangen.
9. Verzamel het gezin. Spreek af wie waar is, en waar jullie samenkomen als de stroom uitvalt. Een kind alleen thuis krijgt een eigen instructie (zie troubleshooting).
10. Zet een glas water, zaklamp en lader klaar. Op de gang, bij de meterkast. Zo hoef je in het donker niet te zoeken.

Stappenplan binnen: 5 dingen die je direct moet doen

Wanneer het onweer eenmaal boven je hoofd hangt, gelden er andere regels. De zogenaamde 30/30-regel is een goed houvast: zit er minder dan 30 seconden tussen de flits en de knal, dan is het onweer dichterbij dan 10 kilometer en moet je binnen blijven. Wacht na de laatste donderslag minstens 30 minuten voordat je weer naar buiten gaat.

1. Niet douchen of in bad. Waterleidingen geleiden stroom. Bliksem die op het dak of een belendend pand inslaat, kan via metalen leidingen door je woning lopen.
2. Niet bellen aan een oplader. Een telefoon op accu is veilig. Maar een telefoon die via de oplader aan het stopcontact hangt, vormt wel een risico tijdens een blikseminslag.
3. Blijf weg van metalen kranen, radiatoren en cv-leidingen. Was geen afwas, raak de keukenkraan niet aan en laat de wasmachine uit.
4. Ga niet onder een dakkapel of zolderraam staan. Hagel slaat dakpannen kapot. Een ruit kan barsten door temperatuurverschil of impact. Houd minimaal een meter afstand van glas.
5. Stel een veilige ruimte in. Een kamer in het midden van de woning, weg van ramen, water en grote elektrische apparaten. Daar verzamel je het gezin tot de bui voorbij is.

Stappenplan auto: zo bescherm je je voertuig

Hagelstenen van 2 centimeter slaan deuken in een autodak en kunnen ruiten doen barsten. Een carport, garage of parkeerdek bieden de beste bescherming. Heb je die niet? Volg dan deze volgorde.

1. Rijd naar een overdekte parkeerplek. Denk aan een supermarktparkeerdek, P+R-garage of de parkeergarage van een ziekenhuis. Veel van die plekken zijn gratis voor korte stops.
2. Geen overkapping in de buurt? Parkeer dicht tegen een hoge muur of stevig gebouw aan de loefzijde (de kant waar de wind vandaan komt). Het gebouw breekt de hagel.
3. Leg een dik beschermzeil of hageldekzeil over de auto. Een dik tuinkleed, oude wollen dekens of zelfs een opblaasbaar luchtbed over motorkap en dak werken als geïmproviseerd alternatief. Vastzetten met sjorbanden of touw, anders waait alles weg.
4. Schuif de zonneschermen op de voorruit terug naar binnen. Bij windstoten waaien deze stuk en kunnen ze de auto bekrassen. Ook geen reflectiescherm tegen het dashboard plakken: die isoleert juist en bevordert temperatuurschokken op de ruit.
5. Schuil nooit onder een viaduct of brug. Een veelgemaakte fout. Onder viaducten ontstaan venturi-effecten waardoor windstoten juist sterker worden, en je belemmert het verkeer dat doorrijdt.
6. Rijd je tijdens de bui? Kruip aan de kant op een veilige plek, zet de alarmlichten aan en blijf in de auto zitten. Een gesloten auto met metalen carrosserie werkt als een kooi van Faraday: de stroom loopt om je heen.

Stappenplan tuin: snelle bescherming van planten en meubels

Een tuinopruim-actie kost je tien minuten als je het goed aanpakt. Begin bij de grootste objecten en werk naar kleine kwetsbare planten toe.

1. Sluit en zet vast: parasols, partytenten en zonneschermen. Een opengeklapte parasol bij wind van 80 km/u is een levensgevaarlijk projectiel. Inklappen en plat op de grond leggen, of binnen zetten.
2. Tuinmeubels naar binnen of vastsjorren. Lichte stoelen vliegen de buren in. Stapel ze tegen de muur en bind ze vast met spinbanden, of zet ze in de schuur.
3. Trampoline omkeren of vastzetten met grondankers. Een trampoline kan over een schutting waaien en bij de buren een ruit verbrijzelen.
4. Kwetsbare planten beschermen. Tomaten, courgettes, paprika’s, jonge stekjes en orchideeën in potten: zet ze tegen de muur onder een overstek of breng ze naar binnen. Hagel slaat blad en vrucht in één klap kapot.
5. Kuub vol regen? Zorg dat regenpijpen vrij zijn. Een hagelbui van 20 millimeter in tien minuten is een stortbui. Verstopte goten leiden tot lekkage door de muur.
6. Bind jonge boompjes vast aan een paal. Een geleidepaal met flexibele boomband voorkomt dat een eenjarige aanplant knakt.

Veelgemaakte fouten bij onweer

Deze fouten kom je elke onweersbui weer tegen op sociale media en in schadeclaims. Vermijd ze, want ze kosten geld of zijn gevaarlijk.

• Schuilen onder een boom. Solitaire bomen trekken bliksem aan. De stroom loopt via de stam de grond in en kan via je voeten weer omhoog. Eikenbomen zijn het gevaarlijkst.
• Ramen openhouden voor de afkoeling. Een windstoot trekt het kozijn uit de scharnieren of slaat de ruit kapot. Eerst sluiten, na de bui weer luchten.
• Tijdens onweer in een metalen tuinhuisje schuilen. Een kleine schuur zonder bliksemafleider is geen kooi van Faraday. Liever het hoofdgebouw in.
• Het zwembad uit blijven. Buitenwater is de gevaarlijkste plek bij onweer. Ook ondiep zwemwater geleidt stroom tot tientallen meters ver.
• Met de fiets door de bui rijden. Een metalen frame onder een open lucht is een slechte combinatie. Stap af, leg de fiets neer en hurk laag op rubberen schoenen, weg van de fiets.
• De auto onder een viaduct laten staan. Vergroot windstoten en blokkeert verkeer. Liever doorrijden tot een parkeergarage of veilige berm.
• De wasmachine of vaatwasser laten draaien. Bij een spanningspiek slaat de elektronica door. Pauzeer of stop het programma.
• De router laten staan zonder overspanningsbeveiliging. Bliksem op een telefoonkabel of glasvezel slaat zo door naar je modem.

Wat als het toch misgaat: schade melden in 4 stappen

Heeft de hagel het dak beschadigd, is er bliksemschade aan de elektronica of staat de tuin blank? Dan helpt een snelle, gestructureerde melding bij de verzekeraar enorm.

1. Maak direct foto’s en video’s. Voor het opruimen begint. Fotografeer het dak, de tuin, beschadigde apparaten en lekkages. Vergeet de overzichtsfoto van de hele woning niet.
2. Bel je verzekeraar binnen 24 tot 48 uur. Veel polissen schrijven “zo snel als redelijkerwijs mogelijk” voor. Hoe sneller je belt, hoe groter de kans dat een schade-expert binnen een paar dagen langskomt.
3. Schakel een vakman in voor noodreparatie. Een lekkend dak moet je tijdelijk afdichten met een dekzeil. Bewaar alle bonnetjes: deze noodkosten worden meestal vergoed.
4. Lever het schadeformulier compleet aan. Met aankoopbonnen van beschadigde apparaten, foto’s, factuur van de noodreparatie en eventueel een offerte voor herstel. Dak- en gevelschade valt onder de opstalverzekering, schade aan inboedel (tv, bank, laptop) onder de inboedelverzekering.

Troubleshooting: drie scenario’s die vaak voorkomen

Scenario 1: je auto kan niet onder een afdak. Geen carport, garage vol, parkeergarage te ver. Doe dit: rijd naar een hoge muur of dichte heg aan de loefzijde, leg dik beschermmateriaal op het dak en de motorkap (deken, luchtbed, dik karton met handdoeken eroverheen) en zet vast met spanbanden. Geen materiaal? Parkeer minimaal twee meter van de straat tegen een gevelmuur, zo voorkom je rondvliegend straatpuin.

Scenario 2: je kind is alleen thuis als de waarschuwing afgaat. Bel direct en geef een korte instructie: ramen dicht, gordijnen dicht, niet douchen, niet bellen aan de oplader, ga in de woonkamer of slaapkamer (niet badkamer of keuken) en bel pas als de bui voorbij is. Spreek af dat je elk kwartier even contact hebt. Een 8-jarige kan dit zelf, een jonger kind krijgt liever een buurvrouw of opa erbij.

Scenario 3: hagel slaat een gat in je dakraam of dakpannen. Sluit eerst de stroom af in de getroffen kamer (waterschade plus elektriciteit is gevaarlijk). Vang het water op met emmers en handdoeken. Leg een dekzeil over het gat (vraag een buurman om hulp, doe het niet alleen op een nat dak). Bel de verzekeraar nog dezelfde dag en een dakdekker voor noodreparatie. Wacht nooit tot de volgende bui.

Code geel apps: zo stel je notificaties in

Drie betrouwbare apps voor Nederland: KNMI, Buienradar en Weeralarm. Hieronder staat per app hoe je in een paar tikken pushmeldingen krijgt zodra er code geel of hoger wordt afgegeven.

KNMI-app instellen

1. Download de gratis KNMI-app uit de App Store of Google Play.
2. Open de app en ga naar het tabblad Instellingen (tandwieltje rechtsonder).
3. Tik op Notificaties en zet Weerwaarschuwingen aan.
4. Kies bij Regio jouw provincie. Je kunt er meerdere selecteren als je veel reist.
5. Stel desgewenst ook Dagelijks weeroverzicht in voor een ochtendbericht.

Buienradar-meldingen

1. Open Buienradar en ga naar het tabblad Meldingen onderin.
2. Tik op Melding toevoegen en kies Onweer of Code geel/oranje/rood.
3. Selecteer je locatie (huis of huidige locatie) en de gewenste tijdvensters.
4. Vergeet niet om in de telefooninstellingen pushmeldingen voor Buienradar toe te staan.

Weeralarm.nl

Voor wie liever via e-mail of SMS gewaarschuwd wordt: Weeralarm.nl stuurt gratis berichten zodra het KNMI een code geel of hoger uitgeeft voor jouw provincie. Handig als je geen smartphone bij je hebt of als de batterij van je telefoon vaak leeg is.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke afstand is onweer écht dichtbij?

Reken één seconde tussen flits en knal als ongeveer 340 meter. Bij minder dan 30 seconden (10 kilometer) wordt het tijd om binnen te zijn, bij minder dan 10 seconden (3 kilometer) is het onweer pal boven je hoofd. Pas 30 minuten na de laatste donderslag is het buiten weer veilig.

Mag ik tijdens onweer mijn telefoon gebruiken?

Een telefoon op accu is veilig: er loopt geen verbinding naar buiten. Een telefoon die via de oplader aan het stopcontact hangt, vormt wél een risico bij blikseminslag. Trek hem dus los voor je belt of scrolt.

Is mijn caravan of tent veilig bij code geel?

Een tent of vouwwagen biedt geen bescherming tegen bliksem. Loop naar het sanitairgebouw of een stenen recreatiezaal. Een caravan met metalen chassis werkt als een kooi van Faraday, mits de ramen dicht zijn en je geen metalen onderdelen aanraakt.

Wat doe ik als de stroom uitvalt tijdens de bui?

Pak je zaklamp of telefoonzaklamp, blijf weg van ramen en wacht de bui uit. Ga niet naar de meterkast tijdens onweer: vlak na de bui mag je voorzichtig de stoppen controleren. Schakel grote apparaten uit voor je de stroom terugzet om een nieuwe piek te voorkomen.

Dekt mijn verzekering schade door hagel of bliksem?

Hagelschade aan dak, gevel en ramen valt onder de opstalverzekering. Hagelschade aan de auto valt onder de allriskverzekering (en bij sommige verzekeraars onder beperkt casco). Bliksemschade aan elektronica valt onder de inboedelverzekering, mits de inslag aantoonbaar is. Bewaar altijd foto’s en bonnetjes.

Kan ik mijn elektrische auto buiten laten staan bij onweer?

Ja, een EV is bij onweer net zo veilig als een benzineauto: het metalen koetswerk werkt als een kooi van Faraday. Trek wel de laadkabel los en stop het laden. Een laadpaal is een kwetsbaar punt voor blikseminslag op het stroomnet.

Hoe lang duurt code geel meestal?

Een code geel-waarschuwing voor onweer geldt vaak twee tot zes uur, gekoppeld aan het tijdsbestek waarin de buien overtrekken. Het KNMI verlengt of intrekt de waarschuwing op basis van de actuele buienradar. Check de KNMI-app elk uur als je buiten plannen hebt.